Kiến trúc Pháp thuộc địa · Quận 1
Bốn công trình hơn 100 tuổi nằm trong vòng đi bộ chưa đến 1 km: Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Trung tâm, Nhà hát Thành phố và phố đi bộ Nguyễn Huệ. Một buổi sáng, 140 năm lịch sử đô thị Sài Gòn.
Câu chuyện
Vào nửa cuối thế kỷ 19, người Pháp quyết định biến Sài Gòn thành một "Paris phương Đông" — một thành phố thuộc địa kiểu mẫu để trưng ra với cả Đông Dương. Họ đổ tiền, đổ đá granit từ Toulouse, đổ gạch từ Marseille và mời kiến trúc sư từ Paris để xây lên những công trình mà nay đã thành biểu tượng của một thành phố mà họ không còn cai trị.
Điều thú vị không nằm ở những tòa nhà — mà nằm ở chỗ người Sài Gòn đã biến chúng thành của mình. Nhà thờ Đức Bà là điểm hẹn hò, bưu điện là nơi gửi thư tình, nhà hát là chỗ tranh luận chính trị. Những công trình thuộc địa đã sống sót qua cách mạng, chiến tranh, thống nhất và đổi tên thành phố — và giờ đang được trùng tu để tiếp tục đứng thêm vài thế kỷ nữa.
Bốn công trình di sản
Gạch đỏ từ Marseille, không quét vôi — đó là lý do nhà thờ vẫn giữ màu gạch trần sau 145 năm. Công trình do kiến trúc sư J. Bourard thiết kế theo phong cách Roman-Gothic, tháp cao 57,6 m cộng thánh giá thành 60,5 m. Bên trong chứa được khoảng 1.200 người, với ô cửa sổ kính màu nguyên bản từ Chartres, Pháp — hiếm nhà thờ nhiệt đới nào giữ được nguyên vẹn đến vậy.
Tháng 3 năm 2026, hai thánh giá mới mạ vàng vừa được lắp lên đỉnh tháp — dấu mốc mới nhất trong cuộc đại trùng tu bắt đầu từ 2017. Bên trong thánh đường chưa mở cho khách du lịch, nhưng quảng trường phía trước và khuôn viên hoàn toàn tự do.
Sát vách nhà thờ, Bưu điện Trung tâm là công trình hiếm hoi vừa là di sản kiến trúc vừa vẫn đang hoạt động như ban đầu — người ta thật sự đến đây gửi thư, gửi tiền, mua tem. Mái vòm lớn bằng thép và kính, bản đồ Đông Dương cổ treo trên tường (in khoảng 1892, vẽ tuyến điện báo Sài Gòn – Phnom Penh), và hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh ở cuối sảnh — tất cả tạo ra một không gian lạ kỳ giữa quá khứ thuộc địa và hiện tại Việt Nam.
Gửi bưu thiếp từ đây về nhà — tem đủ thể loại, nhân viên bưu điện giúp được cả phong bì và địa chỉ. Một kỷ niệm du lịch giá mấy nghìn đồng mà hiếm người nhớ làm.
Nhà hát Thành phố là công trình nhỏ nhất trong cụm nhưng có thể là hoành tráng nhất về mặt trang trí: phong cách Baroque muộn với phù điêu, đắp nổi và tường trắng nổi bật giữa nắng Sài Gòn. Từng là Hạ nghị viện Việt Nam Cộng hòa sau 1955, nay là nhà hát opera và sân khấu nhạc kịch hoạt động.
Không vào được bên trong trừ khi xem biểu diễn, nhưng mặt tiền và quảng trường Lam Sơn phía trước là góc ảnh kinh điển của Sài Gòn — đặc biệt khi có đèn chiếu sáng ban đêm. Lịch biểu diễn có trên website của Nhà hát Thành phố.
Trục chính của đô thị Sài Gòn từ thế kỷ 19 (nguyên là một kênh đào, lấp năm 1887 thành đại lộ Charner), giờ là không gian công cộng mở 24/7 nối từ UBND Thành phố đến bờ sông Sài Gòn. Buổi sáng: người tập thể dục và trẻ em đạp xe. Chiều tối: nhạc đường phố, người bán dạo, gia đình đi dạo. Dịp lễ lớn như Tết hay 30/4: nhạc hội và pháo hoa nhìn thẳng ra sông.
Cuối trục Nguyễn Huệ là cầu đi bộ Ánh Sao nhìn ra sông Sài Gòn — đứng đây thấy được cả bờ Thủ Thiêm đang hình thành và Bến Nhà Rồng phía xa về tay phải.
Lộ trình đi bộ
Thông tin thực dụng
Mẹo du lịch
Hỏi nhanh
Đi tiếp