U Minh Hạ, rừng tràm 8.500 ha giữa đề án 1.458 tỷ đồng

Vì sao rừng U Minh Hạ là của hiếm?

Vườn quốc gia U Minh Hạ đang quản lý hơn 8.527 ha đất rừng, trong đó khoảng 1.761 ha là rừng nguyên sinh. Đây là một trong ba vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau, nổi bật với hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn, trong điều kiện ngập nước và úng phèn, một kiểu hệ sinh thái không còn nhiều ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Cũng chính khu rừng này từng là căn cứ cách mạng quan trọng của miền Nam trong hai cuộc kháng chiến.

Nơi đây ghi nhận khoảng 176 loài cây cỏ, 91 loài chim, 23 loài thú rừng, 47 loài lưỡng cư và bò sát cùng 37 loài cá. Dưới tán tràm rậm rạp là nai, heo rừng, khỉ, chồn, trăn, rắn, rùa, tê tê, trong đó nhiều loài quý hiếm có tên trong sách đỏ; dòng nước xanh đen đặc trưng là nơi sinh sống của hàng chục loài cá nước ngọt và cá nước lợ.

Đề án 1.458 tỷ đồng: 6 khu chức năng, 6 tuyến du lịch

UBND tỉnh Cà Mau đã phê duyệt Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại Vườn quốc gia U Minh Hạ tầm nhìn đến năm 2030, trên diện tích 1.318 ha thuộc hai phân khu dịch vụ hành chính và phục hồi sinh thái. Không gian du lịch gồm 6 khu chức năng và 6 tuyến nội vùng dài 10-20 km, kết nối các điểm tham quan trong Vườn với Hòn Đá Bạc và Khu du lịch sinh thái Sông Trẹm, tạo mạng lưới tham quan liên hoàn cho vùng phía tây tỉnh Cà Mau.

Tổng nhu cầu vốn dự kiến hơn 1.458 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ khoảng 5,2 tỷ đồng cho hạ tầng thiết yếu. Phần còn lại huy động từ xã hội hóa, liên doanh, liên kết và thuê môi trường rừng để kinh doanh dịch vụ du lịch theo quy định của Luật Lâm nghiệp.

Mô hình cho thuê môi trường rừng cũng đang được triển khai ở Vườn quốc gia Núi Chúa. Tại hội nghị bàn giải pháp do Phó chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử chủ trì, các sở ngành thống nhất chỉ lựa chọn một nhà đầu tư chiến lược để đề án triển khai trong thời gian sớm nhất.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu phát triển phải đi đôi với bảo tồn: nghiêm cấm xâm hại hệ sinh thái, xây dựng phương án bảo vệ rừng, đặc biệt phòng cháy, chữa cháy nghiêm ngặt đối với rừng than bùn; đồng thời tạo sinh kế cho người dân các xã vùng đệm Đá Bạc, Khánh Lâm và Khánh An.

Mùa nước nổi: thời điểm đẹp nhất để du ngoạn rừng tràm

Theo các cẩm nang du lịch, khoảng tháng 8 đến tháng 11 là mùa nước nổi ở U Minh, nước cao thuận tiện cho việc di chuyển bằng xuồng, vỏ lãi men theo mạng lưới kênh rạch chằng chịt. Rừng tràm lúc này xanh mướt, cá đồng nhiều, là thời điểm "đúng chất" nhất để trải nghiệm vùng đất này.

Trải nghiệm được nhắc đến nhiều nhất là bơi xuồng ba lá giữa rừng tràm, lướt nhẹ trên mặt nước phẳng lặng, hai bên là những hàng tràm trắng xám vươn thẳng. Ngoài ra còn có tuyến đi bộ xuyên rừng và đài quan sát cao 24 m để phóng tầm mắt ra biển rừng tràm mênh mông.

Văn hóa bản địa là một phần không thể thiếu của chuyến đi. Du khách có thể tìm hiểu nghề gác kèo ong, nghề lấy mật hoa tràm nức tiếng của rừng U Minh, nghe giai thoại Bác Ba Phi ngay trên quê hương của nhân vật lừng danh, hoặc ngả lưng nghe đờn ca tài tử. Nếu thích tự tay trải nghiệm, có thể nhờ người dân giúp giăng lưới, tự câu cá, rồi cùng chế biến những món ăn dân dã như cá lóc nướng trui, lươn um lá nhàu.

Cách đi, giá vé và những điều cần chuẩn bị

Vườn quốc gia U Minh Hạ nằm ở phía tây TP Cà Mau, cách trung tâm thành phố khoảng 25-40 km, ô tô đi dưới một giờ, đường nhựa dễ đi. Từ TP.HCM, du khách đi theo quốc lộ 1A về TP Cà Mau rồi rẽ theo biển chỉ dẫn vào Vườn quốc gia. Nếu cần, hỏi người dân địa phương là cách nhanh nhất để không lạc đường.

Giá tham khảo theo phản ánh của du khách trong năm 2025-2026: vé vào cổng vài chục nghìn đồng/người, thuê vỏ lãi hoặc xuồng máy đi tham quan rừng khoảng 200.000 đồng/người. Giá có thể thay đổi, nên liên hệ Ban quản lý Vườn quốc gia để cập nhật trước khi đi. Trong Vườn có quán ăn phục vụ cá đồng, nên đặt trước nếu đi nhóm đông; du khách thường đi về trong ngày hoặc quay lại TP Cà Mau nghỉ đêm.

Lưu ý thực tế: mang theo thuốc xịt chống muỗi, mặc trang phục dài tay khi đi bộ xuyên rừng, đi giày thể thao, mang đủ nước uống. Và đặc biệt, tuyệt đối không đốt lửa, không xả rác trong rừng, rừng than bùn U Minh là khu vực có nguy cơ cháy cao, du lịch chỉ được tổ chức trong phạm vi cho phép.

Ăn gì ở U Minh Hạ?

Đặc sản là mật ong hoa tràm mua về làm quà, cùng cá khô, mắm lóc và các món từ cá đồng như cá lóc nướng trui, chuột đồng chiên. So với rừng ngập mặn Cần Giờ ở TP.HCM, U Minh Hạ là rừng tràm nước ngọt trên đất than bùn, hoang sơ và đậm chất miệt vườn Nam Bộ hơn.